Waarom spelen belangrijk is
Speelgoed voor huisdieren helpt stress en verveling te verminderen en draagt bij aan hun welzijn en verrijking, maar laat je huisdier nooit alleen met speelgoed.
Er bestaat risico op bijvoorbeeld beknelling, verslikken of verstikking. Berg het speelgoed daarom op als je er niet bij bent.
Katten en konijnen: twee totaal verschillende speelstijlen
Hoewel zowel katten als konijnen baat hebben bij spelen en stimulatie, doen ze dat op een heel andere manier en dat vraagt om andere inzichten van jou als eigenaar.
Een kat is van nature een jager. Spelen is voor een kat daarom eigenlijk veelal jagen.
Konijnen daarentegen zijn prooidieren. Ze zijn onderzoekend, willen iets te doen hebben: wegduwen, knagen, graven.
Het juiste moment kiezen
Bij katten is timing cruciaal. Katten zijn van nature schemerdieren: ze jagen het liefst vroeg in de ochtend en in de avond. Dat zijn dus ook de beste momenten om met je kat te spelen. Ligt je kat te slapen of is hij net klaar met eten en aan het wassen? Dan is zijn motivatie om te jagen — en dus te spelen — minimaal. Bij jonge katten en kittens lukt het soms nog wel, maar de meeste volwassen katten zijn op die momenten echt niet te porren. Kies dus bewust het juiste moment.
Bij konijnen speelt timing een minder grote rol, maar een wakker konijn, is eerder geneigd om te onderzoeken en te bewegen dan een dier dat net lekker rustig ligt.
Hoe speel je met een kat: de speelhengel
Fijn speelgoed voor katten is een speelhengel, mits je het goed gebruikt. Omdat spelen voor een kat jagen is, moet het speeltje zich ook gedragen als een prooi. Prooien rennen weg, verstoppen zich en bewegen grillig. Ze blijven niet stilhangen voor de neus van de kat.
Beweeg de hengel dus van de kat weg, achter meubels en om hoekjes heen. Laat het speeltje trillen, springen of langzaam wegkruipen. Dat stimuleert het natuurlijke jachtgedrag en maakt het spel veel interessanter.
Heel belangrijk: laat je kat ook af en toe winnen. Niets is zo frustrerend als nooit de prooi kunnen pakken. Als je bang bent dat je kat het speeltje kapot maakt, pak dan een tweede hengel om mee verder te spelen en sluit de sessie af met een lekker snoepje als beloning voor de succesvolle “vangst”.
Spelen met meerdere katten
Katten jagen alleen. Dat geldt ook voor spelen met de hengel: er is altijd één kat die als eerste reageert, waardoor de andere kat niet aan bod komt. Dat wordt vaak uitgelegd als desinteresse, maar de andere kat wil meestal wel degelijk spelen — hij krijgt er simpelweg geen kans voor. Speel daarom bij voorkeur met één kat tegelijk, in een aparte ruimte. Misschien komt dan ook de terughoudende kat volop in actie.
Spelen met meerdere konijnen
Bij konijnen die goed met elkaar overweg kunnen, is samen spelen vaak minder een probleem. Zij blijven doorgaans bij elkaar en ondernemen samen op hun eigen tempo. Toch is het de moeite waard om hier eens goed op te letten: als één konijn structureel achterblijft, kan er meer aan de hand zijn.
Hoe speel je met een konijn
Konijnen spelen niet zoals katten. Ze onderzoeken meer, knagen, duwen en graven. Bedenk als eigenaar hoe je dat kunt omzetten in een speelse vorm met een uitdaging. Verstop iets lekkers in een kartonnen doos, bied een graafbak aan of geef voorwerpen die ze kunnen verplaatsen.
Een beetje uitdaging verrijkt hun leven en houdt ze mentaal actief. Zorg er wel voor dat de moeilijkheidsgraad haalbaar is: als iets structureel niet lukt, verliest het konijn de interesse.
Leeftijd en speelstijl
Jonge dieren rennen en springen meer dan oudere dieren en dat is volkomen normaal.
Oudere katten bewegen rustiger: ze gaan bijvoorbeeld eerder op hun rug liggen en vangen de prooi met hun poten. Dat is geen teken van desinteresse, maar gewoon een andere manier van spelen.
Oudere konijnen gaan minder op onderzoek uit en spelen minder frequent. Dat wil niet zeggen dat ze er helemaal niet meer voor openstaan, maar het gebeurt op een lager tempo en minder vaak.
Stem je verwachtingen en het speelgedrag daarop af.
Hoe lang duurt een speelsessie?
We denken als mensen al snel dat vijf minuten wel erg kort is, maar voor dieren kan dat ruim voldoende zijn.
Een kat jaagt kort maar krachtig en daarna is het tijd voor eten en slapen. Is je kat na vijf minuten klaar? Dan is dat heel normaal.
Meerdere korte speelmomenten op een dag kunnen meer opleveren dan één lange sessie.
Afwisseling en onderhoud van speelgoed
In de natuur vangt een kat nooit twee keer dezelfde muis. Speel je wekenlang met hetzelfde speeltje, dan raakt je kat er vanzelf op uitgekeken. Wissel daarom regelmatig van speelgoed, en je kunt later altijd weer terugkeren naar een eerder gebruikt exemplaar. Blijft er na een aantal speelbeurten weinig over van het speeltje — een paar kale veren, een rafelig draadje — dan is het tijd voor vervanging.
Speelgoed is gemaakt van diverse materialen. Er kunnen losse haartjes of veren uitvallen; wrijf het speeltje voor het eerste gebruik even voorzichtig schoon.
Katten hebben de neiging om op speelgoed te kauwen, omdat ze dat met een echte prooi ook zouden doen.
Konijnen knagen van nature, als levensbehoefte voor tandslijtage en stressvermindering.
De meeste speeltjes zijn echter niet bedoeld als kauwspeelgoed. Haal het speeltje weg zodra je huisdier erop begint te kauwen en bied een veilig kauwalternatief aan.
Hoelang speelgoed meegaat verschilt per dier en per gebruiksfrequentie. Dit kan variëren van enkele dagen tot jaren. Met goed onderhoud en afwisselend gebruik verleng je de levensduur.
Mijn huisdier is niet geïnteresseerd, wat nu?
Probeer verschillende speeltechnieken: verstop het speeltje en laat het langzaam tevoorschijn komen, beweeg het snel heen en weer of varieer in tempo en richting.
Sommige huisdieren moeten even wennen aan iets nieuws.
Bij katten kun je ook een beetje kattenkruid (catnip) of valeriaan op het speeltje wrijven om de interesse te wekken.
Huisdieren zijn individuen met eigen voorkeuren.
De ene kat is gek op nep muizen en vogels, de ander doet liever zijn best voor een simpel draadje of een intelligentiespel.
Het ene konijn graaft heel graag en een ander duwt liever een bal vooruit.
Soms is er gewoon geen interesse voor iets. Het is een kwestie van uitproberen.
Let op de ondergrond
Veel woningen hebben tegenwoordig gladde vloeren. Bij het springen en rennen kunnen katten en konijnen uitglijden en zich bezeren.
Bij jonge katten valt dit vaak wel mee. Die durven en doen alles wel. Bij oudere katten kan dit wel gaan tegenwerken. Bijvoorbeeld omdat ze last krijgen van artrose waardoor alles niet meer zo soepel gaat. Dan kan een gladde vloer extra vervelend voor ze zijn.
Veel konijnen — ook jonge konijnen — vinden een gladde vloer sowieso onaangenaam en durven zich daardoor niet te bewegen, ook al zouden ze dat wel willen. Zorg bij voorkeur voor een stroeve ondergrond: speel op een kleed, gebruik stoffen vloermatten of foam tegels, of ga naar buiten en speel in het gras.
Als je huisdier helemaal niet wil spelen
Een huisdier dat structureel weigert te spelen of te onderzoeken, geeft daarmee een signaal. De onderliggende oorzaak kan ziekte, chronische stress of zelfs depressie zijn. Denk jij dat dit bij jouw dier het geval is of heb je juist geen idee? Schakel dan een professional in die je meer inzicht kan geven.
